Maandag 19 Juni 2017 - 09:35

Ingezonden: De kunst van promoveren: feiten over het “Tweede Seizoen”

Sparta staat aan de vooravond van het tweede seizoen in de Eredivisie. Traditioneel schijnt dat een zwaarder jaar te worden dan het eerste seizoen op het hoogste niveau. Maar.... is dat wel zo? Spartaan Elmer Rietveld bekeek aan de hand van de statistieken van de afgelopen 12 jaar of Sparta inderdaad een moeilijk seizoen tegemoet gaat.

Naast laptoptrainers zijn er ook laptopsupporters. Dit is een poging om op basis van data op het internet (Wikipedia, VI, Voetbal.com etc.) te kijken of het Tweede Seizoen na promotie echt moeilijker is dan het eerste.

Dit artikel bekijkt de feiten rond tien promoties in de afgelopen twaalf jaar. Vier keer van een club waar we misschien iets van kunnen leren: Heracles, ADO, Zwolle en Willem II. Vier keer van een club waar we geen voorbeeld aan willen nemen: VVV, de Graafschap, Cambuur en NEC. Ook de cijfers van onze promoties in 2005 en 2016 ontbreken niet. Omdat we teveel verschillen van clubs als Excelsior, Volendam en RKC zijn hun promoties niet meegenomen. Toevallige promoties van Roda JC, Dordrecht ’90 en de Eagles zijn ook niet bekeken.

Het resultaat van dit artikel is een onderbouwd antwoord op de onderstaande stellingen (de onderbouwingen staan verderop):

Is een Tweede Seizoen na een promotie echt lastiger dan het 1e?

Ja. Op PEC Zwolle en Cambuur na haalde alle promovendi in het Tweede Seizoen minder punten dan in het 1e. Het degradatiegevaar is echter nog niet levensgroot: alleen de Graafschap (2012) en NEC (2017) degradeerde in het Tweede Seizoen, beide via een toevallig mislukte play-off. Geen van de onderzochte clubs degradeerde in het 1e seizoen.

Is een sterk groeiende begroting een voorwaarde voor een stevig verblijf in de eredivisie?

Ja. Bijna alle clubs waar we iets van kunnen leren, en wijzelf in 2005/2006, hadden bij aanvang van hun Tweede Seizoen een groeiende begroting; meer dan 50% t.o.v. de begroting in het seizoen van hun promotie. Alleen ADO (2007-2008) had een bescheidenere groei t.o.v. het jaar in de Jupiler, veroorzaakt door de financiële privileges van een net gedegradeerde ploeg (in 2007 vlogen ze er nog uit). Heracles, ADO en PEC hadden als enige promovendi deze eeuw bij promotie enigszins steun in de rug van een recent (< 3 jaar) verbeterd of vernieuwd stadion. Een stadion is niet opgenomen als apart criterium, omdat een begroting een goede weerspiegeling is van een goed stadion en dito sponsorbeleid.

Mag je trainers ontslaan die promotie hebben afgedwongen?

Liever niet. Bijna alle clubs waar we iets van kunnen leren werden getraind door oefenmeesters die bleven of die een stap hogerop konden maken. Alleen bij ADO was het oorlog, maar ja, willen wij die eigenschap van ADO overnemen? Alle clubs waar we geen voorbeeld aan willen nemen ontsloegen een trainer, al is dit natuurlijk een klassiek “ kip-ei” verhaal.

Zijn nieuwe spelers belangrijker dan spelers die promotie afdwongen?

Onduidelijk. Het aandeel van “spelers van voor de promotie” varieert (uitgedrukt in gespeelde wedstrijden, t.o.v. het totaal aantal gespeelde wedstrijden door alle selectieleden). Op basis van de cijfers is hier dus geen antwoord te geven. Dit is het moment waarop een laptoptrainer het moet overnemen van de laptopsupporter.

Is het vertrek van dragende spelers en/of succesvolle trainers een garantie voor degradatie?

Enigszins. Vooral VVV, Cambuur en NEC hebben in recente jaren ondervonden dat een goede rentree in de eredivisie kan leiden tot vertrekkende spelers (en trainer). De begroting en de scouting van die clubs konden de klap niet opvangen, met degradatie als gevolg. Het aandeel “blijvers 1e seizoen” voor het Tweede Seizoen varieert en leidt dus niet tot een conclusie. Ook dit lijkt een stelling die alleen met voetbal vakmanschap echt kan worden onderbouwd, niet met cijfers.

Is de komst van dragende spelers en/of succesvolle trainers bij aanvang van een Tweede Seizoen een voorwaarde voor succes op langere termijn?

Nee. Met een criterium voor “dragende speler” van minstens 29 wedstrijden (alle spelers behalve spitsen) of meer dan 8 goals (voor spitsen) liggen de aantallen van dragende spelers die komen bij aanvang van elk Tweede Seizoen redelijk gelijk. ADO had bij aanvang van hun Tweede Seizoen zelfs geen nieuwe dragende spelers tot hun beschikking. Dragende spelers zijn dus geen garantie voor succes. Ron Jans is de enige dragende trainer die kwam bij aanvang van een Tweede Seizoen.

Kun je eigen jeugd inzetten in de strijd tegen degradatie?

Nee. Sparta en Pastoor zijn de enigen die in vijftien jaar aantonen dat eigen jeugd een significant aandeel kan hebben in een definitieve stap hogerop. Het “aandeel eigen jeugd” (uitgedrukt in gespeelde wedstrijden, t.o.v. het totaal aantal gespeelde wedstrijden door de selectieleden) van onze jeugd in het afgelopen seizoen is 36%, waar andere clubs zelden boven de 16% uitkomen. Maar volgens de laptop kan je dus eigenlijk niet steunen op de eigen jeugd.

Geeft de combinatie van data en een laptop betere inzichten dan de mening van een voetbalkennert?

Oordeel zelf. Sommige conclusies liggen voor de hand, sommige conclusies zijn ingegeven door de data. Zoals altijd ligt de waarheid in het midden, ergens tussen een paraplu aan de zijlijn en een Aziatisch stuk elektronica op je schoot.

De onderstaande tabel geeft een overzicht van de feiten. Onder de tabel het verhaal dat bij de getallen hoort.

Heracles, gepromoveerd in 2005

De promotie volgde op het inzetten van een beleid van voorzitter en gerechtsdeurwaarder Jan Smit. Peter Bosz was aangesteld als trainer in 2004 en was tot ongeloof van Spartanen slimmer dan Mike Snoei. Het kleine Polman stadion werd na promotie snel uitgebreid van 6.800 tot 8.800 plaatsen. Bij aanvang van het Tweede Seizoen vertrok Bosz naar Feyenoord en werd vervangen door Ruud Brood. Verder waren er geen transfers waar de club opvallend veel beter of slechter van werd. Met 21% was de inbreng van spelers die promotie afdwongen in het Tweede Seizoen betrekkelijk klein. R. Schilder, E. Boakye en Everton (9 goals 2006-2007) waren drie dragende spelers die kwamen bij aanvang van het Tweede Seizoen. Op de lange termijn ontwikkelde Heracles zich als een schoolvoorbeeld van bescheiden doch gerichte ontwikkeling, met twee eindklasseringen op de zesde plaats in 2010 en 2016.

ADO, gepromoveerd in 2008

Het seizoen 2007-2008 onder trainer Wiljan Vloet verliep tumultueus, met verschillende vechtpartijen en ruzies op en naast het veld. Tot hun stomme verbazing werd het nieuwe stadion eer bewezen met een gelukkig promotie via de play-off. André Wetzels leek aanvankelijk de charismatische, kalme en succesvolle trainer die ADO nodig had. Maar het Haagsche bloed kroop naar een volgende rel, Raymond Atteveld sleepte toch een 14e plaats uit het vuur. De transfer van Janmaat naar het toentertijd rijke SC Heerenveen voor €1.8 miljoen was de enige opvallende wisseling in de spelersgroep. Bij aanvang van het Tweede Seizoen kwam er geen dragende speler bij, Ricky haalde net het criterium niet (slechts 24 wedstrijden en 3 goals). Het Tweede Seizoen verliep ook tumultueus, maar ditmaal loste Maurice Stijn Atteveld af en weer ontliep ADO de play-offs voor degradatie. ADO had in het Tweede Seizoen de hoogste begroting van alle seizoenen die in dit artikel worden behandeld (€15,0 miljoen). Wellicht dat de keuze om in zee te gaan met Wang enkele jaren later het gevolg was van dit “ leven op grote voet”.

PEC, gepromoveerd in 2012

PEC had in 2009 een nieuw stadion gekregen en bleek er helemaal klaar voor. Ze presteerde goed in hun 1e seizoen en spectaculair in hun Tweede Seizoen. Het succesvolle duo Langeler/Stam werd afgelost door Ron Jans na het 1e seizoen, bepaald geen aderlating. Daarnaast kwamen K. Mokotjo en ene Guyon Fernandez (12 goals 2013-2014) bij aanvang van het Tweede Seizoen. Na promotie raakte ze Maachi kwijt en na het 1e seizoen Mokhtar, maar dat bleek geen probleem voor de scouting. Met een 72% scoorde de spelers uit het 1e seizoen hoog in hun gespeelde wedstrijden in het Tweede Seizoen, wellicht een blijk van tevreden spelers en een goede teamgeest.

Willem II, gepromoveerd in 2014

Van deze club kunnen we leren hoe je jaren van wanbeleid op een bescheiden manier van je af kan spelen. Het stadion en de begroting boden een basis voor een stabiel eredivisieschap, de trainer Streppel en goede scouting deden de rest. De jeugdopleiding deed dat zeker niet, want met 2% in het 1e seizoen was hun inbreng nihil. Het feit dat ze in 2014 ene Sanusi naar FC Oss hadden laten vertrekken heeft daarbij niet geholpen. In het zeer succesvolle 1e seizoen bereikte ze als enige promovendus deze eeuw het linker rijtje in de eindstand. Mede hierdoor verloren ze Ben Sahar. Bij aanvang van het Tweede Seizoen kwamen F. Ojo en ene Erik Falkenburg (11 goals 2015-2016). Ondanks dat was het nu billenknijpen voor de kruikezeikers. Lijfsbehoud via de play-off werd met één doelpunt verschil bereikt, dankzij goals van Falkenburg in de play-off tegen NAC.

VVV, gepromoveerd in 2009

Na de degradatie in 2008 waren deze geel-zwarten snel terug. Met Jan van Dijk aan het roer en een aantal markante spelers op het veld was het 1e seizoen ook een succes. Dit ondanks een bescheiden groei van de begroting en een laag aandeel eigen jeugd (6%). Het vertrek van Honda (tijdens het 1e seizoen) en Schaken werd echter matig opgevangen. De begroting nam niet toe in het Tweede Seizoen en na enkele maanden werd van Dijk ook op straat gezet. Balazs Toth was de enige nieuwe dragende speler die kwam na het 1e seizoen. Met pijn en moeite werd degradatie via de play-off voorkomen, maar dat bleek uitstel van executie: in 2013 degradeerde ze alsnog.

Graafschap, gepromoveerd in 2010

Deze club behoort eigenlijk in de categorie “heen en weer”, maar lijkt net genoeg op ons om besproken te worden. Als voorbeeld van hoe het niet moet. Bij promotie in 2010 moesten ze het talent Assaidi laten gaan naar Heerenveen, maar die had een bijrol gehad in het kampioenschap van 2010. De mannen van Kalezic hadden een leuk 1e seizoen met een 14e plaats. Met 71% van de gespeelde wedstrijden afkomstig van spelers die promotie afdwongen leek het een trouw en hecht team te zijn. Met 0% wedstrijden door eigen jeugd in het 1e seizoen waren de Achterhoekers zeldzaam slecht in opleiden. Bij aanvang van het Tweede Seizoen dachten Steve de Ridder en Kalezic in België betere perspectieven te zien. Daartegenover kwamen R. Meijer en, uit de eigen jeugd zowaar, T. van de Pavert als dragende spelers. Trainer Ulderink lukte het echter niet om het Tweede Seizoen ook leuk te maken en aan de hand van Roelofsen werden ze door Den Bosch gefopt in de play-off (0-0 en 1-1).

Cambuur, gepromoveerd in 2013

Met enig fortuin trok Cambuur in 2013 aan het langste eind ten koste van Volendam in de race om het kampioenschap. De club bleek echter wel klaar voor het hoogste niveau, met twee 12e plaatsen op rij. Met 22% en 15% was het aandeel van eigen jeugdspelers op het hoogste niveau relatief hoog. Na promotie vertrokken Melvin de Leeuw en Tighadouini, samen genoeg om van het verlies van 1 dragende speler te spreken. Na het 1e seizoen vertrokken met Lukoki, Martijn van der Laan (Groningen) en Ramon Leeuwin (Utrecht) zelfs drie dragende spelers (van Moorsel vertrok naar NEC). Maar Cambuur pakte ook in het Tweede Seizoen gewoon 41 punten, mede dankzij E. Reijnen en S. van de Streek (7 goals in 2014-2015). Een bijdrage aan de uiteindelijke terugval in 2016 lag misschien aan het gerommel rond trainer Dwight Lodeweges aan het einde van het 1e seizoen.

NEC, gepromoveerd in 2015

Met een recordaantal punten keerde NEC al binnen een jaar terug naar de eredivisie, waarin ze tussen 1994 en 2014 hadden meegedraaid. De club leek de schwung vast te houden en pakte maar liefst 46 punten in het 1e seizoen. De overgang van topscorer Ars naar NAC (waar hij leuk meedeed in de subtop) bleek geen verzwakking. Wat er aan het begin van het Tweede Seizoen gebeurde zal onderdeel zijn van menige NEC-supporter nachtmerrie komende zomer. Met Limbombe, Santos, Foor, van Eijden en Woudenberg verloor het elftal vijf dragende spelers (alleen voor Limbombe werd bijna €2 miljoen gevangen). Bovendien vertrok trainer Faber naar Groningen. De vier nieuwe dragende spelers, met meer dan 29 wedstrijden in 2016-2017, waren F. Kadioglu, K. Mayi, J. Delle en J. von Haacke. Slechts 7% van het aantal gespeelde wedstrijden betrof nog een speler uit het kampioensteam, wat aangeeft waarom NEC als passantenteam werd gezien. Hoewel het halverwege het Tweede Seizoen succesvolle passanten leken, zal de afloop jullie niet ontgaan zijn.

Ons vorige Tweede Seizoen

Met een stijging van de begroting van maar liefst een toename van 109% t.o.v. het promotieseizoen leken de randvoorwaarde voor presteren aardig ingevuld. Als enige twee dragende spelers kwamen Sepp de Rover en Harris Medunjanin (tja, 32 wedstrijden en 6 goals in 2006-2007). Met een bijdrage van 67% hadden we een stabiel team t.o.v. het 1e seizoen. Met De Fauw vertrok een dragende speler uit het 1e seizoen, wat dan maar als oorzaak moet worden gezien voor de dramatische start van het Tweede Seizoen, met 1 punt uit 9 wedstrijden. Toen kwam aan de hand van Cvetkov echter een serie van “21 uit 11” . Zijn afscheid in de winterstop werd, net als het afscheid van Danny Koevermans en Riga Mustapha na promotie, redelijk opgevangen. Met veel gelijke spelen en overwinningen op degradanten kwamen we uiteindelijk weer op 37 punten.

Voor een vergelijking voor het verloop in aantal gehaalde punten in seizoen 2005-2006, 2006-2007 en 2016-2017 zie hieronder (met een opvallende overeenkomst tussen het verloop van beide 1e seizoenen).

Tot zover een poging om zowel de pessimisten als de “roze brillen brigade” wat wijzer te maken. De perspectieven voor komend seizoen zijn cijfermatig voorlopig prima. Met 68% (op basis van een aanname dat onze begroting voor 2017-2018 11,0 miljoen zal bedragen) is de groei van de begroting redelijk op orde. Het aantal dragende spelers dat vertrekt staat op 0 en blijft dat hopelijk. Tot slot: geef de laptop of de cijfers niet de schuld van fouten of foute interpretaties. Misschien zelfs niet de auteur. We hebben het tenslotte over voetbal en “ slechts” tien verhalen over promotie. Zoals het lot van NEC maar weer heeft bewezen: de bal is rond en voor je het weet ligt die heel ergens anders.

Ook een column schrijven of anderssoortige bijdrage leveren? We maken er graag plaats voor vrij! Stuur je bijdrage naar: itwmredactie@hotmail.nl



Share |
comments powered by Disqus